Tükenmişlik Sendromu Nedir?


Genellikle yoğun ve stresli hayat mücadelesi içerisinde insanlar kendilerine vakit ayırmamakta, tüm enerjilerini bu tempoya ayak uydurmak için harcamaktadır. Bu yaşam şeklinin etkisiyle ortaya çıkan tükenmişlik sendromu, kişinin enerji ve güç kaybı yaşaması sonucu içsel kaynakların azalması sonucu duygusal, davranışsal ve bedensel olarak tükenme olarak tanımlanmaktadır. Bu sendrom bir anda gelişmez, zamanla etkisi görülmektedir. Bu yüzden kişiler genellikle semptomlar belirli bir şiddete ulaşana kadar durumu önemsememekte ve tedavi gerekliliği hissetmemektedir. 

 

Tükenmişlik sendromunda belirtiler kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Genel olarak fiziksel, duygusal ve davranışsal belirtiler olmak üzere üç başlık altında incelenmektedir:

 

Fiziksel belirtiler ilk olarak kendisini hafif şekilde göstermektedir. Bunlar; baş ağrısı, uyuşukluk, uyku bozuklukları, yorgunluk ve bitkinlik hissi şeklinde sıralanmaktadır. Bu belirtiler fark edilmediğinde zamanla geçmeyen soğuk algınlıkları, enfeksiyonlara karşı direncin azalması, kilo kaybı veya şişmanlık, solunum güçlüğü, genel ağrı ve sızılar, mide bağırsak hastalıkları, kalp çarpıntısı ve cilt hastalıkları olarak ortaya çıkmaktadır. Duygusal belirtilerde; ilk başlarda heyecanlı istekli olmak ama zamanla duygusal olarak tükenmişlik hissi, karamsarlık, istekte azalma, umutsuzluk, mutsuzluk, sürekli olumsuz düşünceler, kendini değersiz hissetme gibi semptomlar görülmektedir. Davranışsal belirtiler ise; aşırı duyarlılık ve ani tepki, sinirlilik, sabırsızlık, kurallar konusunda katılık, sürekli bir savunma ve suçlama hali gibi belirtiler görülmektedir.

 

Tükenmişlik sendromunun, yüksek düzeyde strese maruz kalan, tempolu bir yaşam süren, yoğun iş hayatına sahip, yüksek sorumluluk gerektiren işlerle uğraşan kişilerde görülme ihtimali daha yüksektir. Ancak nadir de olsa bu yaşam koşullarına sahip olmayan kişilerde de görülme ihtimali vardır. Bu sendromun ortaya çıkmasını etkileyen diğer durum ise kişisel faktörlerdir. Bunların görüldüğü kişiler; sürekli sorumluluk alan mükemmeliyetçi insanlar, hayır demekte zorlanan, çok fazla fedakar davranan kişilerdir.


Tükenmişlik sendromu, erken fark edildiği zaman daha kolay tedavi edilebilen bir durumdur. Geç fark edilince sendromun ilerleme düzeyine göre ciddi boyutlu sağlık sorunları oluşabilmektedir. Bu nedenle eğer bir bireyde bu belirtiler varsa, erken dönemde teşhis edilmesi ve bir an önce tedavi planının belirlenmesi, tedavi başarısı açısından çok büyük bir öneme sahiptir. Birçok insan tükenmişlik sendromuna yakalandığının farkında değildir. Bu yaşanılan problemlerin hayat mücadelesinin bir parçası olduğunu düşünmektedir. Bu belirtilerin varlığından şüpheleniyorsanız erken müdahale için uzman desteğine başvurabilirsiniz. 

 

 

Referanslar:

 

Ardiç, K., & Polatci, S. (2008). Tükenmişlik sendromu akademisyenler üzerinde bir uygulama (GOÜ Örneği). Gazi Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi, 10(2).